Россия саатар 19 регионугар харчыны кэмчилээн уулуссалар сырдатыыларын араараллар — The Moscow Times ааҕыыта

2026 сыл алтынньы 6 күнүгэр The Moscow Times суруйбутунан, Россия саатар 19 регионугар харчыны кэмчилээн уулусса сырдатыытын араарар буолбуттар. Хаһыат бу сыыппараны 2026 сыл саҕаланыаҕыттан регионнааҕы СМИ иһитиннэриилэрин уонна социальнай ситимнэргэ тахсыбыт суруйуулары ырытан ааҕан таһаарбыт.

Үп тиийбэтин туһунан аһаҕастык

Хаһыат дааннайынан, 11 регионнааҕы салалта сырдатыы кыһалҕатын үп тиийбэтинэн быһаарбыт: Ивановскай, Иркутскай, Вологодскай, Калужскай, Омскай, Волгоградскай, Пензенскай уонна Ростовскай уобаластар, ону тэҥэ Башкортостан, Бурятия уонна Татарстан. Хаһыат аҕалар холобурдара:

• Братск (Иркутскай уобалас): бэс ыйыгар олохтоохтор олохтоох депутакка паарка, хас да уулусса уонна кириэстэһиилэр сырдатыылара умуллубутун туһунан үҥсүбүттэр. Куорат дьаһалтата энергияны кэмчилиир дьаһаллар ыытыллалларын, ол иһигэр скверэргэ уонна сатыы-паарка зоналарыгар киэргэл светильниктэри кэрдиис-кэрдиис араарыы барарын эппит.
• Бурятия: биир сэлиэнньэҕэ уулусса сырдатыыта бүтүннүү суох буолбут; дьаһалтаҕа олохтоохторго «үбүлээһин лимитэ бүппүт» диэбиттэр.
• Архиповка (Ивановскай уобалас): дьаһалта фонардары бэс ыйын 1 күнүттэн атырдьах ыйын 1 күнүгэр диэри араарарга быһаарбыт, олохтоохтор үҥсүүлэригэр официальнай хоруйга үп хааччахтааҕар сигэммит.
• Вологодскай уобалас: саатар 10 куоракка уонна оройуоҥҥа кэмчилээн уулусса уотун 23:00 кэнниттэн араарар буолбуттар. Прокуратура орооһуннаҕына эрэ губернатор бүддьүөккэ сырдатыыга харчы булары сорудахтаабыт, диэн суруйар хаһыат.

Иэс иһин араарыы

Өссө 6 регионҥа — Алтайскай кыраайга, Брянскай, Мурманскай уонна Сахалинскай уобаластарга, Башкортостаҥҥа уонна Хакасияҕа — мунньуллубут иэс иһин уулуссаларга уонна социальнай тэрилтэлэргэ уоту араарбыттар, диэн иһитиннэрэр The Moscow Times. Хакасия Таштыпскай оройуонугар 7 оскуола уонна оҕо айар киинэ электричествота суох хаалбыт: муниципалитет энергетиктэргэ иэһэ 85 мөлүйүөн солкуобайтан тахсыбыт. Башкортостан Ишимбайскай оройуона «Башэлектросбытка» 9 мөлүйүөн солкуобайга чугас иэстээх, онон 86 дэриэбинэ уонна бөһүөлэк уулусса сырдатыыта суох хаалбыт. Сахалиҥҥа культура дьиэтин уотун араарбыттар, Архангельскай уобаласка иэс иһин «Труд» стадион эрчиллэр модулларыгар электричествоны араарбыттар — онно олимпийскай резерв оскуолатын оҕолоро дьарыктаналлар эбит.

Сорох регионнар бүддьүөт дефицитын ахтыбакка, «сырдатыы анал режимин» киллэрбиттэр. Архангельскай уобаласка уонна Карелияҕа араарыыны маҥан түүннэр кэмнэригэр анал графигынан быһаарбыттар, оттон Пятигорскайга (Ставропольскай кыраай) муниципальнай салалта киин буолбатах уулуссалар уоттарын 23:00 кэнниттэн араарарга быһаарбыт.

Бүддьүөт туруга

Хаһыат суруйарынан, 2026 сылга Россия регионнарын бүддьүөттэрин уопсай дефицита 1,3 триллион солкуобай, эбэтэр ВВП 0,6% буолуоҕа — былырыыҥҥытааҕар аҕыйах, ол эрээри үп миниистирэ Антон Силуанов регионнартан дефициты 1 триллион солкуобайга чугаһы аччатар дьаһаллары толкуйдууру ирдээбит. Хаһыат дааннайынан, регионнар сэриигэ сыһыаннаах ороскуоттары эмиэ төлүүллэр: байыастарга төлөбүрдэр, вербовщиктарга төлөбүр, байыаннай сулууспалаахтар дьиэ кэргэттэригэр социальнай өйөбүл. Экономист Николай Кульбака хаһыакка быһаарбытынан, былырыын регионнар иэс мунньуммуттар, ол эрээри, кинилэр эрэнэллэрин уонна урукку сылларга буоларын курдук, сыл бүтүүтэ бу иэстэри ким да суруйан кэбиспэтэх (списывать гыммыт суох) — оннугар регионнарга кэлэр сылга ороскуоттары кыччатыҥ диэбиттэр.