Францияҕа погромнар: эмсэҕэлээбиттэр тугу кэпсээбиттэрэ уонна тоҕо кинилэр кэннилэригэр Москва илиитэ көстөрө

Сонун

2026 сыл алтынньы 20 күнүгэр Meduza арҕааҥҥы СМИ иһитиннэриилэригэр олоҕуран, Францияҕа буолбут погромнар тустарынан матырыйаал бэчээттээтэ (тиэкис). Алтынньы 17–18 күннэригэр олох сыаната үрдээбитин утары протестар урут көстүбэтэх айдааннарга тиэрдибиттэрэ: кыттааччылар сорохторо, үксүлэрэ эдэр дьон, маҕаһыыннары, аптекалары, рестораннары алдьаппыттара, талаабыттара.

• Бырабыыталыстыба ааҕыытынан, Франция үрдүнэн саатар үс тыһыынча эргиэн тэрилтэтэ эчэйбит. Париж Вандом болуоссатыгар Louis Vuitton түннүктэрин алдьатаары гыммыттар; Burberry, Hermès уонна Graff бутиктарын алдьаппыттар. Galeries Lafayette салайааччыта Николя Узе маннык күүһүлээһини 2018 сыллааҕы «саһарҕа жилеттэр» кэмнэриттэн көрбөтөҕүн эппит.
• Республика болуоссатын аттыгар аптекатын иккитэ алдьаппыт фармацевт Оделия Ситбон: «Бүтүн олоҕуҥ үлэтин 20 сөкүүндэҕэ суох оҥороллорун көрөртөн ордук куһаҕан суох».
• Этьен-Марсель уулуссатыгар Ассия Сана сэттэ маҕаһыынын барытын сүтэрбит; полицияҕа кинини «линияны түбүгүрдүмэ» диэбиттэр. Лиоҥҥа Мари Шоке ювелирнай маҕаһыыныгар полиция кэлбэтэх. Алин Ли La Barrique баарын алдьатан баран уоттаабыттар; талааччылар ортолоругар оҕолору көрбүт. Lyca Mobile маҕаһыын хаһаайына Хасан Робиулга 90 тыһыынча евроттан элбэх үп хомуллубут.
• 2300-тэн элбэх киһи тутуллубут. Иһинээҕи дьыалалар миниистирэ Лоран Нуньес 200 тыһыынча кэриҥэ киһини күүппүтүн, оттон саатар 500 тыһыынча тахсыбытын билиммит; 60 тыһыынча кэриҥэ полицейскай мобилизацияламмыт. Юстиция миниистирэ Жеральд Дарманен олус хаҥас көрүүлээхтэри буруйдаабыт; Париж прокурора Лор Беко тутуллубуттар үксүлэрэ «саҥарбаттар, политическай ирдэбиллэри туруорбаттар» диэбит.

Meduza матырыйаалыгар Арассыыйа ахтыллыбат.

Контекст: Арассыыйа тас дойдуларга провокациялара уонна диверсиялара

• Франция. 2023 сылтан Францияҕа провокациялар субуруһан бараллар: Париж истиэнэлэригэр Давид сулуһа (2023), Холокост мемориалыгар «кыһыл илиилэр» (2024), Эйфелевай башня аттыгар хоруобуйалар (2024), тоҕус мечеть аттыгар сибиинньэ төбөлөрө (2025 сыл балаҕан ыйа). «Кыһыл илиилэр» дьыалатын прокурора бу Францияны айгыраппыт сыаллаах, «Арассыыйа разведката тэрийбит» дьайыы диэбит (BBC, Politico). Сербияҕа 11 киһи тутуллубут; Сербия ИДМ этэринэн, кинилэр тас дойду спецслужбатын сорудаҕынан дьайбыттар (Guardian).
• Германия. 2024 сыл муус устар ыйыгар Байройтка Германия уонна Арассыыйа гражданнара буолар икки киһи тутуллубута: Арассыыйа разведкатын кытта сибээстээх киһи сорудаҕынан байыаннай уонна промышленнай объектары, ол иһигэр Америка объектарын, уоттаары, дэлби тэптэрээри бэлэмнэммиттэр диэн сэрэйиллэллэр (Германия федеральнай прокуратурата).
• Польша уонна Литва. Польша бырабыыталыстыбата 2024 сыл ыам ыйыгар Варшаваҕа Marywilska 44 атыы киинэ умайбыта Арассыыйа спецслужбаларын сакааһынан уот ыытыы этэ диэн биллэрбитэ; ол бөлөх Вильнюска IKEA-ны уоттаабыт (Gov.pl, Reuters).
• «Нелегаллар». 2024 сыл атырдьах ыйын 1 күнүгэр буолбут атастаһыыга Арассыыйа Словенияҕа аргентинецтар буолан, Аргентина паспордарынан олорбут Дульцевтары төнүннэрбитэ (BBC). Бразилия полицията дьиҥнээх Бразилия докумуоннардаах Арассыыйа разведкатын офицердарын ситимин арыйбыта, ол иһигэр Сергей Черкасовы уонна Артем Шмыревы (BBC Brasil).
• АХШ. 2022 сыллаахха АХШ Юстиция министиэристибэтэ Александр Ионовка буруйдааһын бэрбитэ: эрчимнээх сабаҕалааһынынан, кини ФСБ салайыытынан Америка политическай бөлөхтөрүн дойду иһинээҕи бэлиитикэтигэр орооһууга туһаммыт (DOJ).

Sardaana News редакциятын позицията

Meduza суруйбут түбэлтэлэрэ Арассыыйа спецслужбаларын уонна кинилэр агеннарын провокацияларыттан тэйиччи буолбатахтар. Москва хас да сыл устата Францияны айгыратар, онон француз куораттарын уулуссаларыгар погромнар кини сыалыгар туһалыыллар.

ФСБ агеннара Европаҕа, АХШ-ка, Канадаҕа, Соҕуруу Кореяҕа, Бразилияҕа, Аргентинаҕа, Уругвайга, Чилиэҕэ, Австралияҕа, Японияҕа, Кытайга, Казахстаҥҥа, Кыргызстаҥҥа уонна Узбекистаҥҥа үлэлииллэр. Кинилэр үгүстүк ол дойдулар паспордарыгар сылдьаллар: көннөрү олоҕунан олороллор, оттон кистэлэҥинэн Москваҕа үлэлииллэр, алдьатар дьайыыны ыыталлар. Кинилэр уратытык Германияҕа, Соҕуруу Кореяҕа, Кытайга, Тайваҥҥа, Канадаҕа, АХШ-ка, Казахстаҥҥа, Кыргызстаҥҥа уонна Бразилияҕа көхтөөхтөр; АХШ-ка — уратытык Нью-Йорк эргинэр.

Кремль пропагандата Арассыыйа судаарыстыбаннай телевидениетын нөҥүө нууччалыы саҥарар диаспора сорох өттүгэр тиийэр, ол иһигэр Бруклиҥҥа уонна Брайтон-Бичкэ: онно сорох кырдьаҕас эмигрантар уопсастыбаҕа мөлтөхтүк киирбиттэр, ССРС-ы ахтыһаллар. Ол эрээри үгүс эмигрант режими утарар — бу пропагандаттан бастакынан кинилэр эмсэҕэлииллэр.