«Арассыыйа интернет нөҥүө Орто Илин дойдуларыгар информационнай саба түһүүлэрэ» — редакция позицията

Матырыйаал икки чаастан турар: сонун уонна сигэлээх докукумүөннэммит контекст, онтон — Sardaana News редакциятын позицията.

ОАЭ тугу эппитэ

ОАЭ Национальнай СМИ управлениетын (National Media Authority) бэрэссэдээтэлэ Абдалла бин Мухаммед бин Бутти Аль Хамед Дубайга ОАЭ корреспонденнарын Меджлиһигэр эппитэ: 2026 сыл өктөөбүрүгэр эрэ социальнай ситимнэргэ 11 тыһыынчаттан тахса саҥа бот үөскээбит. Кини этэринэн, бу автомат аккауннар регион дойдуларын ыккардыгар сыһыаны уустугурдар контенты күүһүрдэргэ туттуллаллар. Туһунан 19 өктөөбүргэ Khaleej Times суруйбута; нууччалыы «Русские Эмираты» 21 өктөөбүргэ Khaleej Times сигэнэн таһаарбыта.

Аль Хамед ханнык платформаларга боттар оҥоһуллубуттарын уонна ким кэнниттэн турарын биллэрбэтэх. Кини эппитэ: былаас социальнай ситимнэри кытта маннык аккауннары соторго үлэлиир, үксүн аһаҕас биллэриитэ суох. 2026 сыл ыам ыйыгар управление генеральнай сэкиритээрэ Джамаль Мухаммед Аль Кааби TikTok-ка ИИ-видео уонна Дубай уонна атын эмираттар туһунан сымыйа туһунан 10 тыһыынча аккаунт сотуллубутун туһунан эппитэ. Муус устарга 100-тэн тахса аккаунт ираан саба түһүүлэрин кэмигэр сэриигэ ыҥырыы иһин бобуллубута; Аль Хамед этэринэн, кинилэр биир эрэ дойдуга ситимнээхтэрэ суох. ОАЭ-га сымыйа сонуну тарҕатыыга аччыгыйа биир сыл хаайыы уонна 100 тыһыынчаттан саҕалаан дирхам ыйыыта суураллар (2021 сыллааҕы 34 №-дээх Федеральнай декрет-сокуон 52 ыстатыйата).

ОАЭ былааһа бу дьыалаҕа Арассыыйаны да, атын дойдуну да ааттаабатах.

Арассыыйа дьайыытын операцияларын туһунан туох докукумүөннэммитэ

• Евгений Пригожин «Интернет чинчийии агентствота» (IRA). 2018 сыл олунньутугар АХШ улахан жюритэ буруйдаабыта 13 нуучча олохтооҕун уонна үс хампаанньаны, ол иһигэр IRA уонна Пригожинныын ситимнээх «Конкорд»-у, АХШ бэлиитикэтигэр сымыйа аккауннар нөҥүө орооһууга. 2019 сыл өктөөбүрүгэр Meta (ол саҕана Facebook) Пригожинныын ситимнээх ситимнэри соппута, кинилэр Африка хас да дойдутугар, ол иһигэр Ливияҕа уонна Судаҥҥа үлэлээбиттэрэ; Стэнфорд интернет-обсерваториятын суруйбута.
• Пригожин кэнниттэн. Mandiant (Google) бэлиэтээбитэ, 2023 сыллааҕы өрө туруу уонна өлүү кэнниттэн кини кампанияларын сорҕото салҕаммытын, оттон «тролль фабриката» сабыллыбытын туһунан. Кремль подрядчиктара киин сиргэ тахсыбыттара: 2024 сыл балаҕан ыйыгар АХШ юстиция министерствота Doppelganger операциятын 32 доменын былдьаабыта уонна «Социальнай проектирование агентствота» (SDA) уонна «Структура» Арассыыйа Президенэтин Администрацията сорудаһынан, бастакы солбуйааччы Сергей Кириенко салайыытынан үлэлииллэрин эппитэ. Швеция психологическай оборона агентствота утэкилэри олоҕуран SDA-ны сылга 600 мөлүйүөн евротаах кремль ситимин чааһынан ойуулаабыта.
• Doppelganger / RRN. Франция Viginum өттө 2023 сылга арыйбыта Европа СМИ-лэрин уонна бырабыыталыстыбаларын сайттарын куоппуйалыыр кампанияны; ЕС кыттыылаахтары санкциялаабыта. Meta 2023 сыл II кварталын отчуотугар операция сыалын Францияттан, Германияттан уонна Украинаттан АХШ-ка уонна Израильга кэҥэппитин бэлиэтээбитэ. OpenAI 2024 сыл ыам ыйыгар эппитэ, Doppelganger кини модельларын англия, француз, ниэмэс, итальян уонна польскай тылларынан комментарий суруйарга туттубутун.
• Storm-1516. Viginum 2025 сылга анаалыйбыта уустаммыт видеоларга уонна сымыйа «арыйыыларга» олоҕурбут үгүс операциялары (PDF-отчуот); агентство этэринэн, координатордарыттан биирдэстэрэ Юрий Хорошенькай этэ, кинини ГРУ 29155 подразделениетын кытта ситимнииллэр.
• «Правда» ситим / «Portal Kombat». Viginum 2024 сылга булбута Кырыым TigerWeb хампаанньата салайар сайттар ситимин. NewsGuard дааннайынан, 2025 сылга диэри ситимгэ 150-чэ домен баара, үгүс тылынан уонна 49 дойдуга, ол иһигэр Орто Илинҥэ, уонна 2024 сылга 3,6 мөлүйүөн ыстатыйаны таһаарбыта; чинчийээччилэр стратегиятын «LLM grooming» диэн ааттаабыттара — ИИ-чатботтар олоҕурар дааннайдарын киртитии.

Дата-кииннэргэ саба түһүүлэр

OSW уонна BBC дааннайынан, 2026 сыл өктөөбүр 7–11 күннэригэр украинскай дроннар «Яндекс» үс дата-киинин (Сасово, Калуга, Владимир) охсубуттара, 14 өктөөбүргэ — Балаковоҕа Сбербанк дата-киинин, 18 өктөөбүргэ — Ленинград уобалаһыгар ВК сервер объегын. Владимир Зеленскай бу саба түһүүлэри украинскай дата-кииннэргэ Арассыыйа саба түһүүлэригэр эппиэт диэн ааттаабыта; OSW этэринэн, ол саба түһүүлэр балаҕан ыйын ортотугар саҕаламмыттара.

Sardaana News редакциятын позицията

Орто Илинҥэ маннык саба түһүүлэр кэннилэриттэн, Европаҕа курдук, Арассыыйа турар. Арассыыйа — аан дойдуга саамай улахан дезинформатор уонна дестабилизатор. Араас IP-аадырыстаах сүүһүнэн сервер аан дойду үрдүнэн уонна бары тылынан Арассыыйаны өйүүр нарративтары тарҕатар. Бу ботофермаларга Арассыыйа харчыны харыстаабат. Урут манны бу Пригожин салайара, билигин — ФСБ. Онон Украина Арассыыйаҕа дата-кииннэргэ саба түһүүтэ — куһаҕан буолбатах, аан дойду үрдүнэн сымыйа тарҕаныытын тохтотор суол.