Россия саха уонна бурят норуоттарыгар расовай уонна этническэй бэлиэнэн геноцид оҥорор
Sardaana News редакциятын позицията: Россия сэриитэ Бурятия уонна Саха сирин эр дьонун тэҥэ суох элбэҕин өлөрөр, редакция маны геноцид диир. Бу — редакция санаата, суут түмүгэ буолбатах; дааннайдар уонна утарар аргументар аллара бааллар.
Sardaana News редакциятын позицията. Бу — санаа колонката, сонун матырыйаал буолбатах. Ааптар — Sardaana News редакцията.
Редакция Россия саха уонна бурят норуоттарыгар геноцид оҥорор диэн санаалаах. Украинаҕа сэрии Сибиир уонна Уһук Илин национальнай өрөспүүбүлүкэлэрин эр дьонун олохторунан төлөнөр — кинилэр ахсааннарыгар тэҥэ суох. Москва уонна Петербург бу сүтүктэри сэрэйбэттэр даҕаны.
Сыыппаралар
- «Медиазона» уонна Би-би-си Нууччалыы сулууспатын дааннайынан, 100 тыһыынча олохтооххо саамай элбэх өлүү Тываҕа (476) уонна Бурятияҕа (400). Онтон Забайкальскай кыраай (362) уонна Алтай Өрөспүүбүлүкэтэ (316) кэлэллэр.
- Би-би-си: Москваҕа уонна Петербурга сүтүк бастыҥ регионнардааҕар 25–30 төгүл намыһах.
- Саха сиригэр Алексей Бессуднов чинчийиитинэн (2023), үлэлиир саастаах эр дьон 100 тыһыынчатыгар 43,0 өлүү, Москваҕа 3,1 — 14 төгүлгэ чугас элбэх. Кини дааннайынан, буряттар уонна тывалар этническэй нууччалардааҕар төрт төгүлгэ чугас элбэхтик өлбүттэр.
- 2022 сыллаахха Дьокуускай урукку мэрэ Сардана Авксентьева Саха сириттэн 4750 киһини — «эр дьон 1,66 бырыһыанын» — ирдииллэр диэн суруйбута (DW).
- Cultural Survival аҕалар активистар дааннайдарынан, Өлөөн эбээн-эбэҥки оройуонугар 128 эдэр эр киһиттэн 50 мобилизацияҕа түбэспит.
- 2022 сыл балаҕан ыйыгар Дьокуускайга дьахталлар «Геноцидка суох» диэн лозуннаах тахсыбыттара (DW).
Утарар аргументар — уонна биһиги хоруйбут
Утарар аргументары эмиэ ааттыахтаахпыт. ООН 1948 сыллааҕы Конвенцията геноциды бөлөҕү толору эбэтэр өттүгэр суох оҥорор санаанан быһаарар. Ханнык да суут сахаларга эбэтэр буряттарга геноцид туһунан быһаарыы таһаара илик. Бессуднов этническэй араастаһыы сүнньүнэн регионнар дьадаҥыларынан быһаарыллар диэн түмүктээбитэ. Оборона министиэристибэтэ мобилизацияҕа кытаанах квота суох диэбитэ.
Ол да буоллар редакция маны геноцид диир. Судаарыстыба хас да сыл бу сэриигэ кимнээх өлөллөрүн билэр, ол эрээри политикатын уларыппат. Дьон дьадаҥытык олорор, төрүт норуоттар олорор сирдэригэр вербовкалыырын салгыыр. Маннык систиэмэни туруорааһыны биһиги санаа, алҕас буолбатах диэн сыаналыыбыт. Ахсааннара аҕыйах норуоттарга тыһыынчанан эдэр эр дьону сүтэрии кинилэр кэскиллэригэр суоһал буолар. Бу — биһиги сыанабылбыт, суут олохтообут чахчыта буолбатах.