Рубио Атлантаҕа Украинаҕа түргэн эйэҕэ саарбахтаата: Донбасс «Россия аппетитын бүтэрбэт»
АХШ госсекретара Атлантаҕа G20-ка эйэ кыаллара биллибэт диэтэ; RFE/RL суруйарынан, Донбасс Кремлы толорбот диэн чааһынайдык сэрэппит. Sardaana News позицията: Россия 1937 сыллааҕы Германия суолун хатылыыр.
Матырыйаал икки чаастаах: источниктаах сонун, онтон Sardaana News редакциятын позицията.
Тугу буолла
АХШ госсекретара Марко Рубио Атлантаҕа G20 тас дьыалаларга миниистирдэрин икки күннээх көрсүһүүтүн (алтынньы 31 күнүгэр түмүктэммитэ) кэнниттэн Украинаҕа сэриини кэпсэтиинэн бүтэрэр кыах баара-суоҕа биллибэт диэбит, диэн суруйар RFE/RL. «Манна ким да түмүк кэпсэтии иннигэр турабыт диэбэт», — диэбит кини.
Аатын ааттаабатах үс Европа чиновнига этэринэн, Рубио чааһынайдык эйэ кэпсэтиитэ кэлэр ыйдарга буоларыгар уонна Владимир Путин ахсынньыга Майамиҕа G20 саммитыгар кэлэригэр саарбахтыыр. Аһаҕастык Рубио Москва кэлэрин биллэрбэтэҕин, бигэргэппэтэҕин эппит.
«Россия аппетита» Донбаһынан бүппэт
RFE/RL ыйбыт чиновниктарын этэринэн, Рубио Россия Донбаһы барытын ылыыта «Россия аппетитын бүтэрбэт» диэн сэрэппит. Украина НАТО-ҕа киириитин чугастааҕы кэмҥэ кыаллыбат диэбит. Госдеп тута хоруйдаабатах.
Лавровы кытта сибээс
Рубио Сергей Лавровы Атлантаҕа, Путины саммитка ыҥырыыны көмүскээбит: «Россияны да, Украинаны да кытта кэпсэтэр кыаҕа суох буоллаххына, хайдах түмүккэ кэлиэххиний?» Россия ядернай саатын эмиэ ахтыбыт. Лавровы кытта официальнай көрсүһүү буолбатах; АТЭС-ка салайааччылар көрсүһүүлэрин туһунан кылгастык кэпсэппиттэр.
Лавров баарын иһин хас да делегация уопсай хаартыскаҕа түһүүттэн аккаастаммыт, хаартыска көтөрүллүбүт. ЕС дипломатиятын салайааччыта Кая Каллас Лавровы сымыйа нарративтарга буруйдаабыт, Россия эйэҕэ бэлэмэ суох диэбит. Лавров Европа «киэбирбит бойкотун» кириитикэлээбит.
Хара байҕал уонна сүтүк
Вашингтон кыараҕас сыалга — Хара байҕалга сэрии тохтобулугар эрэнэр. Рубио Россия ыйга 20 тыһыынчаҕа чугас киһини сүтэрэр диэн сыаналаабыт, сэриини «олус өлөрөр-алдьатар» диэбит. Көрсүһүү уопсай коммюникэтэ суох түмүктэммит.
Sardaana News редакциятын позицията
АХШ уонна сорох дойдулар былаастара эбэтэр олус акаарылар, эбэтэр куттал суоҕун курдук көстөллөр: Россия нацистскай Германия 1937 сыллааҕы — Иккис аан дойду сэриитин иннинээҕи — суолун хатылыыр.
Россия — чопчулаатахха, кини «дириҥ норуота», этническэй нууччалар — куруук ыаллыы норуоттартан үрдүкпүт дии санаабыта: ордук украинецтартан, казахтартан, белорустартан, молдаваннартан, грузиннартан. Оттон узбектары, армяннары, кыргыстары, чеченнэри, татаардары, башкирдары, буряттары, сахалары, тывалары, хакастары, таджиктары нууччалартан аҕыйах буолан куруук үтүктэн-сэнээн көрбүттэрэ. Нууччалар хаан аймахтарын украинецтары уонна белорустары эмиэ сэнээбиттэрэ.
ССРС ыһыллыыта уонна элбэх норуот нуучча былааһыттан тутулуга суох буолан бэйэтин государствотын ылыыта нууччаларга дириҥ травманы хаалларбыта: атын норуоттар кинилэрэ суох бэйэлэрэ олорор кыахтаахтарын ылынар кыахтара суох этэ. Украина уонна атын дойдулар, ордук Казахстан уонна Балтика дойдуларын ситиһиилэрэ нууччалары олус кыыһыннарбыта.
Владимир Путин — нууччалар эрэ сиэркилэлэрэ. Ол иһин кини «ССРС ыһыллыыта — улахан геополитическай катастрофа» диэбитэ. Кини нууччаларга диэн этэр; оттон атын аан дойдуга, ордук атын норуоттарга — бу көҥүл этэ.
Россия Украинаҕа саба түһүүтэ — муустаах хайа төбөтө эрэ: Россия ССРС урукку эрэгийиэнин барытын күүһүнэн төннөрүөн баҕарар. Аппетита, биллэн турар, Донбаһынан бүппэт — ону Рубио бэйэтэ да этэр. Кремль бүтүн Украинаны, Беларуһу, Прибалтиканы, Казахстаны уонна онтон да ордугу баҕарар. Элбэх эксперт Россия уонна Казахстан икки ардыгар олус ыарахан сэрии буолуоҕа диэн сабаҕалыыр. Беларуһу ылар кыһалҕа буолуо — онно да сэрии буолуон сөп. Эстонияны ылар кыһалҕа буолуо: кини Литва уонна Латвия курдук буолбакка, сирин-уотун өттүнэн ордук мөлтөх.
Польшаны Россия ылар былаана суох, ол эрээри Польшаны кытта сэрии Казахстаны кытта сэрииттэн эрдэ саҕаланыан сөп. Польша интэриэһэ — Украинаны тутулуга суох государство быһыытынан харыстааһын, бу Россия позициятыгар утарылаһар. Польша нөҥүө Украинаҕа Соҕуруу Кореяттан, Японияттан, НАТО дойдуларыттан сэп-сэбиргэл өссө элбэхтик киирэр. Польша уонна Россия быһаччы охсуһууларын куттала баар, «Сувалки» боппуруоһун күүһүнэн быһаарар кыһалҕа эмиэ буолуон сөп.
АХШ уонна атын дойдулар Россия оскуола оҕолорун уонна ыччатын өйүгэр сэрии пропагандатын кээмэйин өйдөөбөттөр — Иккис аан дойду сэриитин иннинээҕи нацистскай Германия уонна Япония курдук. Билигин оскуола оҕолоругар үөрэтэллэр: Украина — биһиги өстөөхпүт; АХШ — Украина кэнниттэн иккис өстөөх; Казахстан — картон государство, биһиэнэ буолуо; Беларусь эмиэ картон, биһиэнэ буолуо; кыргыстар, узбектар, таджиктар, молдаваннар — өссө ордук; Прибалтиканы үс күнүнэн ылыахпыт. Оскуолаларга пропаганда 2022 сылтан тиийбитэ, оттон МВД, ФСБ, СК, прокуратура, Росгвардия үлэһиттэригэр 2014 сылтан барар. Америкаҕа утары истерия үрдүк чыпчаалыгар тиийдэ. Сэргэ Россияҕа экэниэмикэ бары кыһалҕатыгар «аан дойду еврейдэрин» буруйдууллар — 1938 сыллааҕы Германия курдук. Россияҕа еврейдэри абааһы көрүү кутталлаах кэмҥэ тиийдэ.
АХШ уонна атын дойдулар Россия былааһа сэриини тохтотор кыаҕа суоҕун эмиэ учуоттаабаттар: бэйэтин пропагандатыгар итэҕэйэрин эрэ иһин буолбакка, кыайыыта суох тохтуур кыаҕа суох буолан. Россия ССРС-ка төннөр кыһалҕаҕа бары өттүн — кэскилин — ууран турар. Сүүһүнэн тыһыынча саллаат өллө, экэниэмикэ алдьанна. Сыаната наһаа үрдүк, түмүгэ суох Кремль сэриини бүтэрэр кыаҕа суох. Путин хапкааҥҥа түстэ — муннукка ыгыллыбыт кутуйах курдук.
Ол кэмҥэ Кытай бу балаһыанньаттан улахан барыһы ылла: Россия элбэх ресурсатын хонтуруоллуур буолла, чахчыта Россия соҕотох эргиэн партнёра буолла, оттон Россия кинилэртэн тутулуктаах буолла.