АХШ-ка улахан чинчийии: СДВГ кырдьар саастаах өй кэһиллиитин куттала түөрт төгүлтэн ордук улаатыытын кытта сибээстээх
50-тан үөһэ саастаах 187 тыһыынчаттан тахса улахан киһи медицинскэй сурукта уонна генетикэтин ырытан, Питтсбург университетын чинчийээччилэрэ СДВГ-лаах дьоҥҥо деменция эбэтэр кыра өй кэһиллиитэ быдан элбэхтик үөскүүрүн булбуттар. Бу кэтээн көрүү чинчийиитэ, төрүөтүн дакаастаабат.
Питтсбург университета салайбыт, 2026 сыл алтынньы 7 күнүгэр JAMA Psychiatry сурунаалга бэчээттэммит чинчийии улахан дьон СДВГ-тын (болҕомто тиийбэтин уонна гиперактивность синдромун) кырдьар саастарыгар деменция эбэтэр кыра өй кэһиллиитин улахан кутталын кытта ситимниир.
Чинчийээччилэр тугу оҥордулар
Кинилэр АХШ Доруобуйа национальнай институттарын All of Us бырагырааматыттан 50 уонна онтон үөһэ саастаах 187 тыһыынчаттан тахса киһи медицинскэй суруктарын уонна генетическэй дааннайдарын ырыттылар.
Түмүктэр
- СДВГ-лаах кыттааччылартан 6,7%, СДВГ-та суохтартан 3,4% деменцияламмыттар эбэтэр өйдөрө кэһиллибит.
- Саас, эр эбэтэр дьахтар буолуу уонна атын ыарыылар учуоттаммыттарын кэннэ, СДВГ-лаах дьон кутталлара түөрт төгүлтэн ордук үрдүк буолбут.
- СДВГ генетическэй кутталлара саамай үрдүк дьоҥҥо — диагноз баарыттан тутулуга суох — деменция кыаҕа саамай намыһахтардааҕар 35% үрдүк.
- Өйдөрө кэһиллибит дьонтон СДВГ-лаахтар уйулҕа доруобуйалара уонна олохторун хаачыстыбата мөлтөҕүн этэллэр, аныгыскы сылга медицинскэй көмөнү 20% кэриҥэ элбэхтик туттубуттар.
- СДВГ диагноһа уонна өй кэһиллиитэ саҕаланыытын икки ардыгар саатар аҕыс сыл ааспытыгар да сибээс хаалбыт — онон эрдэтээҥҥи деменцияны СДВГ диэн сыыһа ааттаабыттара буолуо диэн кыаҕа аччыыр.
Хааччахтара
Бу медицинскэй суруктарга олоҕурбут кэтээн көрүү чинчийиитэ: сибээһи көрдөрөр, төрүөтүн-түмүгүн буолбатах. «Бу СДВГ деменцияны үөскэтэрин дакаастаабат», — диэтэ үрдүкү ааптар Тарик Пашоал. СДВГ эмтэрэ эбэтэр сүрэх-тымыр доруобуйата кутталы уларыталларын билбэттэр. Өйдөрүн туһунан айманар СДВГ-лаах дьон быраастарын кытта кэпсэтиэхтээхтэр.