Кэргэнэ мэйии-төбө бааһырыыламмыт буоллаҕына, бааһырбатах аҥаарын өлөр куттала 24% үрдүк — АХШ-ка өр сыллаах чинчийии
Орто холобурунан 19,5 сыл кэтээн көрүллүбүт 3281 кэргэн пааратыгар биирдэстэрин мэйии-төбө бааһырыыта атыннарын өлүүтүн үрдүгүн кытта ситимнээх этэ; деменцияны уонна сүрэх-тымыр түбэлтэлэрин кытта ситим статистическай суолтата суох.
Мэйии-төбө бааһырыыта (ЧМТ) бааһырбыт киһиэхэ эрэ буолбакка, кэргэнигэр эмиэ дьайыан сөп, JAMA Network Open сурунаалга 2026 сыл сэтинньи 3 күнүгэр бэчээттэммит когортнай чинчийии көрдөрөр.
Чинчийии
- Көрүҥэ: АХШ Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) бырайыагын дааннайыгар кэтээн көрүү когортнай чинчийиитэ.
- Кыттааччылар: 1987–1989 сс. киирбит уонна 2022 сыл ахсынньы 31 диэри — орто холобурунан 19,5 сыл — кэтээн көрүллүбүт 3281 кэргэн паара (6562 киһи).
- Биир кэргэн ЧМТ-та бааһырбатах аҥаарын өлүүтүн, деменциятын эбэтэр улахан сүрэх-тымыр түбэлтэлэрин кытта ситимнээх дуо диэни көрбүттэр.
Түмүктэр
- Кэргэн ЧМТ-та атын аҥаарын өлөр куттала 24% үрдүгүн кытта ситимнээх (куттал сыһыана 1,24; 95% ДИ 1,07–1,43).
- Деменция (1,17; 95% ДИ 0,88–1,56) уонна улахан сүрэх-тымыр түбэлтэлэрин (1,15; 95% ДИ 0,84–1,57) куттала кыратык үрдүк да буоллар, статистическай суолтата суох.
Тоҕо суолталааҕый
Түмүктэр дьиэ кэргэн чилиэннэрин доруобуйатыгар дьайыы баарын ыйаллар — холобур, көрүү-истии ыараханынан, ол эрээри механизмы бу чинчийии быһаарбат.
Хааччахтар
Чинчийии кэтээн көрүү чинчийиитэ, төрүөтү дакаастаабат; хаалбыт искажение баар буолуон сөп. ЧМТ толору булуллубатах, ордук чэпчэки бааһырыылар, деменция саҕаланар кэмэ чуолкайа суох буолуон сөп. Сыбаайбата суох бииргэ олорооччулар киллэриллибэтэхтэр, түмүктэр биир полы пааралары сабардыа суохтарын сөп.