Думаҕа интэриниэккэ «айдаан тардыыга ыҥырыы» иһин болдьоҕу үс төгүл үрдэтэргэ этии киллэрдилэр — «релоканнар уонна иноагеннар» иһин
Госдумаҕа маассабай айдааҥҥа ыҥырыы иһин хаайыы болдьоҕун икки сылтан түөрт сылга, оттон интэриниэтинэн ыҥырыы иһин алта сылга диэри үрдэтэр сокуон бырайыага киллэрилиннэ. Ааптардарыттан биирдэстэрэ Василий Пискарев «коллективнай Арҕааны», «релоканнары» уонна «иноагеннары» ахтыбыт, диэн суруйар «Медуза».
Госдумаҕа маассабай айдааҥҥа ыҥырыы иһин уголовнай эппиэтинэһи күүһүрдэр сокуон бырайыага киллэрилиннэ. Бу туһунан 2026 сыл алтынньы 20 күнүгэр ааптардарыттан биирдэстэрэ, депутат Василий Пискарев иһитиннэрбит, диэн суруйар «Медуза».
Бырайыак тугу уларытарый
- Билигин маассабай айдааҥҥа ыҥырыы иһин (УК РФ 212 ыстатыйатын 3-с чааһа) саамай улахан накаас — икки сыл хаайыы. Бырайыак кинини түөрт сылга диэри үрдэтэргэ этэр.
- Интэриниэтинэн айдааҥҥа ыҥырыыны туспа буруй гынарга (212 ыстатыйа 3.1 чааһа), алта сылга диэри хаайыынан накаастыырга этии баар — билиҥҥи максимумтан үс төгүл элбэх.
«Медуза» суруйарынан, бырайыак бырабыыталыстыба уонна Верховнай суут үчүгэй сыанабылларын ылбыт.
Наадатын хайдах быһаараллар
Пискарев маннык эппит: «Биһиги өстөөхтөрбүт — коллективнай Арҕаа уонна кинилэр салайар куоппут буруйдаахтара, релоканнар уонна иноагеннар — гражданнарбытын араас провокацияларга кыттарга көҕүлүүргэ уонна буруйу оҥорууга тардарга кыһаллыыларын тохтоппоттор».
Быһаарыы
Бу раздели Sardaana редакцията цитатаҕа баар терминнэри быһаарар туһуттан эптэ; «Медуза» матырыйаалыгар киирбэт.
- «Релоканнар». Россия чыыннара бу тылынан дойдуттан барбыт россияннары — бастатан туран 2022 сыллаахха толору масштабтаах сэрии саҕаламмытын кэннэ эмигрирдаабыттары ааттыыллар.
- «Иноагеннар». Россия Юстиция министиэристибэтэ үксүн оппозиционердарга, тутулуга суох журналистарга уонна СМИ-ларга, сэриини утарааччыларга иҥэрэр статуһа. Министиэристибэ бэйэтин иһитиннэриилэригэр төрүөт быһыытынан «былаас быһаарыыларын туһунан сымыйа информацияны тарҕатыы» уонна «анал байыаннай операцияны утарыы» ахтыллар (холобур, 2026 сыл алтынньы 9 күнүнээҕи эбиллиигэ). «Коммерсант» дааннайынан, 2026 сыл ыам ыйын 22 күнүгэр реестргэ 1208 позиция (сотуллубуттары кытта) баара; Kasparov.ru суруйарынан, алтынньы 9 күнүнээҕи эбиллии кэнниттэн — 1279.
- «Коллективнай Арҕаа». Россия пропагандатыгар Украинаны Россияны утары өйүүр дойдулары бу курдук кыраабыттыы ааттыыллар: бу риторикаҕа үксүн АХШ, Канада, Европа дойдулара уонна Великобритания, ону тэҥэ Япония, Соҕуруу Корея, Австралия уонна Саҥа Зеландия; Sardaana редакциятын этиитинэн, сороҕор Турция, Уругвай уонна Чили курдук дойдулары эмиэ киллэрэллэр. Бу — риторика ярлыга, официальнай сойуус буолбатах.
- Репрессия улаатыыта. Правозащитниктар баттааһын күүһүрэрин бэлиэтииллэр:
- «Политзаключённайдары өйөөһүн. Мемориал» бырайыак 2026 сыл балаҕан ыйын 30 күнүгэр 1825 киһини политзаключённай диэн билиммит (бэс ыйын 30 күнүгэр — 1680). Политическай мотивациялаах дьыалаларга көҥүллэриттэн матыллыбыт дьон кэҥэс испииһэгэ кварталга 5567-тан 5740-ка диэри улааппыт. «Мемориал» кварталга саҥа эккирэтиилэр ахсааннара аҕыйах уларыйар (500-ча), ол эрээри буруйдааһыннар кытаатан иһэллэр диэн бэлиэтиир.
- «ОВД-Инфо» 2025 сыл обзоругар («Медуза» кэпсээнинэн) политическай уголовнай дьыалалар уопсай ахсааннара сэрии иннинээҕи таһымҥа төннүбүтүн, ол эрээри 2021 сылы кытта тэҥнээтэххэ орто болдьох алта сылтан аҕыс сылга улааппытын, политическай дьыалаларга приговор сэрии иннинээҕэр үс төгүл элбэх таһаарыллыбытын бэлиэтээбит. «Репрессиялар кытаатан иһэллэр», — диэн түмүктээбит.