АХШ-ка улахан когорта ультра-тупсаран аһылыгы уонна колоректальнай рагы кырдьаҕастарга ситимнээбэтэ

PLOS Medicine сурунаалга 2026 сыл алтынньы 15 күнүгэр таһаарыллыбыт үлэ кырдьаҕас американецтар улахан когорталарыгар ультра-тупсаран аһылык (УТА) уопсай кээмэйэ колоректальнай рагы кытта ситимэ суоҕун көрдөрдө.

Үөрэтии көрүҥэ

Бу — NIH-AARP Diet and Health Study дааннайыгар олоҕурбут көрдөөһүннээх когортнай үөрэтии: 1995–96 сыллардаахха раага суох 50–71 саастаах 461 682 киһи, аһылыктарын ыйытык нөҥүө эппиттэр. Аһылык Nova систиэмэтинэн араарыллыбыт. 2018 сылга диэри кэтээн 10 075 колоректальнай аденокарцинома түбэлтэтэ булуллубут. УТА медианата күннээҕи энергия 43% кэриҥэ.

Түмүктэр

• УТА саамай элбэх уонна саамай аҕыйах бэһис чаастарын тэҥнээтэххэ куттал сыһыана 0,97 (95% ИИ 0,91–1,03) — чуолкай уратыта суох.
• УТА истэригэр бүтүн бурдук, клетчатка, үүт аһа уонна кальций биэрэр аһылыктар кыра кутталлыын (холобур, сарсыардааҥы хуруппа — 0,84), оттон УТА эт — улахан кутталлыын ситимнээхтэр.
• Ааптардар бу утарыта дьайыылар уопсай түмүгү быһаарыахтарын сөп диэн сабаҕалыыллар.

NBC News бэлиэтээбитинэн, үлэ эдэр дьоҥҥо колоректальнай раак элбээһинин быһаарбат — кинилэри үөрэппэтэхтэр.

Хааччахтар

Ааптардар хаалбыт буккуур факторы уонна аһылыгы бэйэ эппитин алҕаһын ыйаллар; аһылык үксүн саҕаланыыга, хас да уон сыл анараа өттүгэр сыаналаммыт; когортаҕа кырдьаҕас американецтар эрэ. Көрдөөһүннээх үлэ төрүөтү дакаастаабат. Медицина сүбэтэ буолбатах — бырааскын кытта сүбэлэс.